Δεν
είναι αλήθεια πως,
όταν ειπωθούν τα πάντα
για τα πιο σημαντικά ζητήματα
της ανθρώπινης
ζωής,
τα σημαντικά πράγματα παραμένουν ανείπωτα;
Ο Ιβάν Κλιμά λέει: λίγα πράγματα πλησιάζουν
τόσο πολύ το θάνατο όσο ο εκπληρωμένος έρωτας. Κάθε εμφάνιση του ενός από τους
δύο είναι φαινόμενο μοναδικό και παντοτινό, ανεπίδεκτο επανάληψης, ανάκλησης ή
αναστολής. Κάθε τέτοια εμφάνιση οφείλει να υφίσταται - και υφίσταται – αφ’ εαυτής: γεννιέται για πρώτη φορά ή
ξαναγεννιέται όποτε συμβαίνει, ερχόμενη πάντα από το πουθενά, από το έρεβος
μιας ανυπαρξίας χωρίς παρελθόν ή μέλλον. Κάθε τέτοια εμφάνιση αρχίζει κάθε φορά
από την αρχή, αποκαλύπτοντας , την ασημαντότητα των σχεδίων του παρελθόντος και
τη ματαιότητα κάθε μελλοντικού σχεδιασμού.
Κανείς δε μπορεί να μπει στον έρωτα ή στο
θάνατο δυο φορές, είναι και οι δυο πιο μοναδικοί ακόμα και από τον ηρακλείτειο
ρου. Είναι πράγματι και κεφάλι και ουρά, αποκλείουν και αγνοούν καθετί άλλο.
..................
Και έτσι, δε μπορείς να μάθεις να αγαπάς,
όπως δε μπορείς να μάθεις και να πεθαίνεις. Και δεν μπορείς να μάθεις τη
φευγαλέα – την ανύπαρκτη, αν και διακαώς ποθητή – τέχνη του να ξεφεύγεις από τα
δίχτυα τους και να μη μπαίνεις στο δρόμο τους. Ο έρωτας και ο θάνατος θα
ενσκήψουν, θα έρθουν στην ώρα τους. Μόνο που εσύ δεν έχεις ιδέα πότε. Όποτε κι
αν έρθουν θα σε πιάσουν εξ απίνης. Απορροφημένος, καθώς θα είσαι, στις
καθημερινές σου έγνοιες, ο έρωτας και ο θάνατος θα αναδυθούν ab nihilo
–
εκ του μηδενός.....
Στην περίπτωση του θανάτου, η γνώση
περιορίζεται ομολογουμένως στην εμπειρία άλλων ανθρώπων, γεγονός που την
καθιστά ψευδαίσθηση in extremis. Η εμπειρία άλλων
ανθρώπων δε μπορεί στ’ αλήθεια να μαθευτεί ως εμπειρία. Στο τελικό στάδιο της μάθησης του
αντικειμένου, δε μπορεί κανείς να διακρίνει το πρωταρχικό «βίωμα» (Erlebnis) από τη δημιουργική
συμβολή των μυθοπλαστικών ικανοτήτων του υποκειμένου. Η εμπειρία άλλων μπορεί
να γίνει αντικείμενο γνώσης μόνο ως επεξεργασμένη, ερμηνευμένη ιστορία όσων
έζησαν οι άλλοι στην πραγματικότητα...
..................
Όσο ζει ο έρωτας ισορροπεί στο χείλος της
ήττας. Όσο προχωρά, διαγράφει το παρελθόν του. Δεν αφήνει πίσω του οχυρά χαρακώματα στα οποία θα
μπορούσε να ανατρέξει ψάχνοντας για καταφύγιο σε δύσκολες στιγμές. Και ούτε
ξέρει τι τον περιμένει και τι του επιφυλάσσει το μέλλον. Ποτέ δεν θα έχει
αρκετή αυτοπεποίθηση για να διαλύσει τα σύννεφα και να υπερνικήσει το άγχος. Ο έρωτας
είναι δάνειο που συνάπτεται με υποθήκη ένα αβέβαιο και ανεξιχνίαστο μέλλον.
Ο έρωτας μπορεί να είναι, και συχνά είναι
όντως, τόσο τρομακτικός όσο και ο θάνατος. Μόνο που αυτός, σε αντίθεση με το
θάνατο, συγκαλύπτει τούτη την αλήθεια με τον τάραχο της επιθυμίας και της
αναστάτωσης. Είναι εύλογο να σκεφτόμαστε τη διαφορά ανάμεσα στον έρωτα και το
θάνατο ως διαφορά μεταξύ έλξης και άπωσης. Σε μια δεύτερη ματιά, ωστόσο, δε
μπορούμε να είμαστε τόσο βέβαιοι. Οι υποσχέσεις του έρωτα είναι κατά κανόνα λιγότερο αμφίσημες από τα δώρα του. Ο
πειρασμός επομένως να ερωτευθούμε είναι μεγάλος και ακατανίκητος, το ίδιο όμως
και η παρόρμηση να δραπετεύσουμε. Και το δέλεαρ της αναζήτησης ενός ρόδου χωρίς
αγκάθια ποτέ δεν απέχει πολύ και είναι πάντα δύσκολο να του αντισταθούμε.
Zygmunt Bauman, Liquid Love – On theFrailty of Human Bonds
Ρευστή
αγάπη, για την ευθραυστότητα των ανθρωπίνων δεσμών
.jpg)
