ΠΑΝΤΟΤΕ
Η νύχτα που πέρασε ανεπαίσθητη μπροστά μας
Καθώς κυρία με βαρύ διαμαντικό στο στήθος
Δεν ήταν παρά μια άμπωτη φωτός
Μεσ’ στον ατέρμονα κοχλία των ημερονυκτίων
Ωστόσο τι συγκινητικό το πέρασμα του χρόνου!
Όσο μακραίνει μικραίνει την απόσταση
Της ηλικίας ανθρώπων μιας γενιάς -
Πράγμα λυπητερό σαν μια φιλία που λήγει
Λυπητερό σαν άρωμα δυσεύρετο που σβήνει
Σ’ ένα μαντήλι αγαπητό.
Όμως και τούτο δεν θα με νοιάζη τόσο
Φτάνει να μην πιστοποιώ μονάχος
Τους ερχομούς κι αναχωρήσεις
Της ημέρας και της νύκτας
Φτάνει κοντά μου να ’σαι Εσύ
Και να ’σαι Κάποια, πάντοτε, που ν’ αγαπώ πολύ,
Ανεξαρτήτως των ωρών που μας εγκαταλείπουν
Κι ασχέτως αν ο γλόμπος που θ’ αντικρύζουμε
Θα ’ναι φως ήλιου ή ηλεκτρικού.
Αθήνα, 4/8/1934
ΤΑ ΚΥΜΑΤΑ
Εκ των ενόντων και με συγκαταβάσεις
Κληθήκαμε επ' εσχάτων να ανεβούμε
Στη γέφυρα που στήσανε μπροστά μας˙
Μα αυτό δεν το δεχθήκαμε.
Δεν ξέρω πώς,
Όμως δεν μάθαμε ποτέ ποια τρεχαντήρια
Από ποια θάλασσα μας φέρανε τα ψάρια
Που σπαρταράν στο στήθος μας
Και νοιώθουμε γλυκά την δυνατή αρμύρα-
Χθες όμως και προχθές και ακόμη σήμερα
Το γεγονός αυτό που' ναι πολύ παλαιότερο
Πιστοποιήθηκε και πάλι.
Και ακόμη τρέμουν σταγόνες μέσα-μέσα
Γιατί βαθειά μας ξύπνησαν τ' αρχαία τρεχάματά μας
Και ξεφυλλίζουνε τα φύλλα
Παρά πολλών ετών.
Ίσως γι' αυτό δεν ανεβήκαμε στη γέφυρα των άλλων,
Μα πέσαμε στα κύματα και γίναμ' ένα
Με την δική τους έκτασι και το δικό τους βάθος.
Κ' έτσι,
Θαρρώ πως όσο κι άν μεταβληθούνε τα χαράματα,
Θαρρώ πως όσο κι αν αλλάξουν τα καράβια
Πάνω γραμμή
Κάτω γραμμή
Θα τρέχουνε τα κύματα
Θα τρέχω με τα κύματα
Όποια κι αν είναι εμπρός τ' ανηφόρια.
Αθήνα 8/8/1934
Τον Σεπτέμβριο του 1934 ο Ανδρέας Εμπειρίκος ολοκλήρωσε το πρώτο του ποιητικό έργο με τίτλο "1934". Είναι μια πλήρης ποιητική ενότητα έτοιμη προς έκδοση που περιέχει στο τέλος του τετραδίου και τα αναλυτικά της Περιεχόμενα. Είναι ποιήματα γραμμένα το 1933 και κυρίως το 1934. Το γνωστότερο, για το οποίο μιλάει με ενθουσιασμό ο Ελύτης στην "Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο", είναι το "Θέαμα του Μπογιατιού ως κινούμενου τοπίου".
Ο Εμπειρίκος δεν προχωράει στην έκδοση, γιατί στο μεταξύ γράφει την αμιγώς υπερρεαλιστική "Υψικάμινο", με την οποία θα κάνει τη θεαματική του είσοδο στα ελληνικά γράμματα λίγους μήνες μετά, την άνοιξη του 1935, παράλληλα με την ιστορική του διάλεξη για τον "σουρεαλισμό" και την έναρξη της πρακτικής της ψυχανάλυσης.
Ο ποιητής έχασε το χειρόγραφο μετά τον πόλεμο. Προς το τέλος της ζωής του, γύρω στο 1971-1972, αναδιαπραγματευόμενος το παρελθόν του, προσπάθησε να ανασυγκροτήσει τη συλλογή, βρίσκοντας 14 από τα 39 ποιήματα (το ένα εξ αυτών το αναμορφώνει ριζικά) και προσθέτοντας ένα νέο ποίημα. Δίνει σ' αυτό το νέο τετράδιο τον ευφάνταστο και καίριο τίτλο ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ Ή ΚΑΤΑΓΩΓΗ.
Το 2006 τα πρωτότυπα χειρόγραφα βρέθηκαν στις περίφημες βαλίτσες της μητέρας του, που ανακαλύφθηκαν στην αποθήκη του σπιτιού του.
Η πρώτη του συλλογή ανασυστήθηκε πλέον και εκδίδεται με εισαγωγή και φιλολογική επιμέλεια του Γιώργη Γιατρομανωλάκη. Ο τίτλος περιέχει την αρχή και το τέλος του τόξου: 1934 - ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ Ή ΚΑΤΑΓΩΓΗ. Ο τόμος περιέχει τη σύνθεση του 1934, τα ποιήματα του 1933 που έμειναν εκτός επιλογής για λόγους προσωπικούς (ποιήματα για τον Νικόλα Κάλας κ.α.) και λόγους πολιτικούς (επαναστατικά ποιήματα), καθώς και τα δύο τελευταία του ποιήματα της Προϊστορίας ή Καταγωγής που συνέταξε το 1971-72.
Ο ποιητής, 40 χρόνια μετά τον θάνατό του, δεν παύει να προσφέρει τα δώρα του στους λάτρεις του έργου του.
(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
